ВАЗОРАТИ ТАНДУРУСТӢ ВА ҲИФЗИ ИҶТИМОИИ АҲОЛИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Озмоишгоҳи морфологии МД “Пажуҳишгоҳи гастроэнтерологияи Ҷумҳурии Тоҷикистон” (собиқ “Институти гастроэнтерологияи АИ Тоҷикистон”) соли 1962 ташкил ёфт ва роҳбари озмоишгоҳ номзади илми тиб С.Н. Кутчак таъин гардид. Вазифаи асосии он замон, ин ҷори намудани биопсияи ҷигар буд. Соли 1963 академик Мансуров Х.Х. бо ҳамроҳии Кутчак С.Н. монографияи “Биопсия печени” аз чоп бароварданд, ки ин китоби асосии гепатологҳои собиқ  Иттиҳоди Шуравӣ буд.

Соли 1966 мудири озмоишгоҳи морфологӣ, номзади илми тиб Шелепин А.С. таъин шуд ва ғайр аз биопсияи ҷигар, боз усулҳои нави биопсияи меъда ва рӯдаи рост ворид гардид. Солҳои 1971-1972 номзади илми тиб Эйцен Э.Ф. ба уҳда дошт.

Аз соли 1972 то 1995 вазифаи мудири озмоишгоҳ номзади илми тиб Мироҷов Ғ.Қ. таъин гардид. Таҳти роҳбарии Мироҷов Ғ.Қ. озмоишгоҳҳои гистохимия, микроскопияи люминистентию электронӣ ворид карда шуд. Бояд қайд намуд, ки аз моҳи ноябри соли 1972 Мироҷов Ғ.Қ. ҳамчун муовини директори Институти гастроэнтерология оид ба илм таъин шуд. Аз тарафи Ѓ.Ќ.Мирољов намуди махсуси фибрози машруботї,  бо номи гиалинии марказии склероз, ки метавонад сабаби намуди шидатноки сиррози љигар гардад, људо карда шуд.

Доир ба проблемаи осеббинии вирусии љигар аз тарафи Ѓ.Ќ.Мирољов тадќиќоти муњим гузаронида шуд. Нахустин маротиба дар собиќ Иттињоди Шўравї ў усулњои ошкорнамоии маркерњои вирусњои гепатити В, Д ва С дар бофтаи љигар тањия намуд. Муќаррар намуд, ки  дар  гепатотситњои «матовостекловидї» НВSAg  мављуд аст, љой доштани ин антигенро метавон бо ёрии усулњои махсуси гистохимиявї ва иммунногистохимиявї  исбот намуд.  Ѓ.Ќ.Мирољов дар як ваќт нишон дод, ки ядрои «регї» -и дар нуктањои љигар ошкоршуда аз љой доштани вируси Д, ё С дарак медињанд, дифференсатсияи онњо бошад бо усулњои иммунногистохимиявї амалї мегардад.

Академик, доктори илмҳои тиб, профессор Мироҷов Ғ.Қ.

Нахустин маротиба Ѓ.Ќ.Мирољов хусусиятњои клиникї-морфологии гепатити музмини Д-этиологияи вирусиро људо намуд. Ў нишон дод, ки гепатитњои машруботї ва сирроз бо хусусиятњои клиникї-биохимиявї ва морфологї аз гепатитњои вирусї ва сиррози љигар фарќ мекунанд.

Ин натиљањои илмї дар диссертатсияи докторї, ки соли 1981 доир ба мавзўи «Морфологияи муќоисавї ва морфогенези машруботї ва осеббинии вирусии љигар» дар Шўрои махсусгардонидашудаи Донишкадаи №1 тибби Москва ба номи И.М Сеченов  њимоя гардид, сабт гардидаанд.

Аз соли 2000 то инҷониб вазифаи мудири озмоишгоҳ Одинаев Р.И. ба уҳда дорад.

Мудири озмоишгоҳ, н.и.т., корманди калони илмӣ Одинаев Р.И.

 Одинаев Роҳатилло Исматиллоевич, ходими калони илмї, номзади илми тибб, аълочии тандурустии Љумњурии Тољикистон. Аз соли 1994 инљониб дар МД «Пажўњишгоњи гастроэнтерологияи Ҷумҳурии Тољикистон» фаъолият менамояд. Фаъолияташро аз вазифаи ходими хурди илмї оѓоз намуда, айни њол дар вазифањои мухталиф, аз љумла мудири озмоишгоҳ, котиби илмии пажуҳишгоҳ фаъолият намуда истодааст. Дар соли 1998 рисолаи номзадиро дар мавзўъи «Эффективность минеральной воды «Шаамбары» в лечении и профилактике рецидивов язвенной болезни желудка и двенадцатиперстной кишки» њимоя намудааст. Муаллифи зиёда аз 50 маќолаву фишурда, ки дар маљаллањои бонуфузи Россия ва Тољикистон ба чоп расидааст, инчунин яке аз муаллифони стандартњои клиникї оиди беморињои узвњои њозима мебошад.

Камолова Нигина Тоњировна, номзади илми тиб, корманди илм, табиби гастроэнтеролог дорои дараљаи олї. Аз соли 2006 то инљониб аз вазифаи ходими хурди илмї оѓоз намуда, баъд ба ҳайси корманди  илмии озмоишгоҳи морфологї ва табиби гастроэнтерологи шӯъбаи №1 муолиљавӣ фаъолият менамояд. Соли 2016 рисолаи номзадиро дар мавзуи «Хусусияти клиники – вирусологии, иммунологї ва морфологї љараёни музмини паҳновар вайроншавии љигар бо сабобҳои вируси омехта (HBV+HDV, HBV+HCV, HBV+HCV+HDV)» дифоъ намудаст.

Мутахассиси озмоишгоњи морфологї, корманди илмӣ Мухшулова Љамила дар Давлати Исломии Ирон (мўњлати 2 моњ) усулњои нави морфологї (беморињои љигар ва гурда) омухт. Сафари коромўзие, ки моњњои октябр ва ноябри соли 2017дар яке аз шањрњои Эрони бостонї шањри Шероз сурат гирифт, таассуроти хуби илмию амалї дошт. Мухшулова Љ. дар ин сафар пеш аз њама таљрибаи кории худро мукаммал намуд ва бо усулҳои гуногуни замонавие, ки тавассути техника ва технологияи нав иљро мегарданд, ошно шуд. Рўзњои аввали коромўзї дар шањри Шероз бемористони «Намозї» Донишкадаи Улумпизишкї бо номзади калони илми тиб, мутахассиси бахши потологию морфологї устод Гиромизода ташхисњо мегузарониданд. Ин устод, ки бо олимону табибони Амрико њамкорї ва њамбастагї дорад, таљрибањои зиёде аз илми тиб бо воситаи техника ва технологияи нав ва ташхис бо воситаи он хеле хуб омўзонд.

Корманди илмии озмоишгоҳ Мухшулова Љ.

Ҳоло дар озмоишгоҳи морфологии МД «Пажўњишгоњи гастроэнтерологияи Ҷумҳурии Тољикистон»  маводҳои пас аз ҷарроҳӣ ва нештарзании (биопсияи) ташхисӣ аз шўъбаҳои пажўҳишгоҳ ташхис гузаронида мешаванд, ва  усулҳои тахшиси ситологї, молишакҳои пардаи луобии даҳон ва меъда барои муаян намудани H.рylori, навъи рангдиҳи бо Грамм истифода мебаранд.

Лаборанти калони озмоишгоҳ Акрамова З.

Усули тести нафасї

1. Хеликкомпрессор бо найчаи индикаторӣ

2. Асбоби рақами барои ташхиси Helicobacter Pylori

Бо иќдоми  пажуњишгоњ  дар соли 2016 ташхиси  Helicobacter Pylori  бо «усули тести нафасї» дар як  ќатор шањру ноњияњои Љумњурии Тољикистон  гузаронида шуд.  Дар давоми сол дар ноњияњои Турсунзода, Шањринав, Њисор, Варзоб, Вахш, ш.Кўлоб ва н.Панљ пањншавии H.рylori бо усули тести нафасї омўхтанд.

Акрамова Сурайё Ибрагимовна, табиб-гастроэнтеролог. Аз соли 2014 то инљониб дар МД «Пажуњишгоњи Гастроэнтерология»-и ВТ ва ҳифзи иљтимоии ањолии Љумњурии Тољикистон фаъолият мекунад. Фаъолияти худро аз вазифаи табиби озмоишгари «тести нафасї» (барои муайян намудани фаъолияти уреазии  Helicobacter pylori) оѓоз намуд. Соли 2014 дар ташкилоти «Медицина и Аналитики»-и шаҳри Санк-Петербург курсҳои озмоишї бо тест-системањои усули нафасї гузаштааст. Соли 2017 дар муассисаи давлатии таълимии «Донишкадаи тањсилоти баъдидипломии кормандони соњаи тандурустии Љумњурии Тољикистон» давраи тањсили ихтисосгирии аввалияро аз руи ихтисоси «гастроэнтеролог» гузаштааст.

Акрамова Сурайё Ибрагимовна табиби озмоишгари усули «тести нафасї»

Кормандони озмоишгоҳ омодаанд, ки ба гурӯҳҳои имтиёзноки аҳолӣ бо пешниҳоди ҳуҷҷатҳои тасқиккунандаи гурӯхи имтиёзнок (варақаҳои маъюбӣ, камбизоатӣ, иштирокҷии ҶБВ, иштирокчии Чернобил ва ғайра) хизматрасонии ройгон гузаронанд.